En Çok Okunanlar

Enigma Makinesi ve Alan Turing

Enigma Makinesinin İcadı

Enigma makinesini 1926 yılında elektro mekanik şifreleme cihazı olarak Alman mühendis  Arthur Scherbius icat etmiştir. Scherbius, mekanik şifreleme cihazı icat etmek istiyordu ve bunun araştırmalarına başlamıştı. İlk enigma, çok büyük daktiloya ve yazılan mesajları şifrelemek için büyük ve kullanımı kısıtlı elektrikli 3 büyük çarktan oluştu. Mekanizmasında ise, daktilodan bir harf yazıldığında çarklardan birisi döndürülüyor ve çarklar arasındaki teller vasıtasıyla dönmeye başlayan çark diğer çarkı döndürüyordu. Çarkların arasında bulunan teller ise daktiloda yazılan yazıyı elektriksel bir şekilde yine düz bir yazı halinde şifreliyordu.

İlk enigma, yaklaşık 50 kg ağırlığında olmuştu. Enigmanın ağırlığı Scherbius’un hoşuna gitmemişti. Scherbius’un amacı, daha küçük, daha hafif ve daha kullanışlı bir enigma yapmaktı. Scherbius, küçük çapta ve ilk cihaza parçalarına göre daha hafif parçalardan emniyet cihazı yaptı. Emniyet cihazını büyük olan enigmayı istediği yere yansıtmak için kullanacaktı ve düşündüğü gibi yaptı. Emniyet cihazını, ilk yaptığı enigmanın son çarkına monte etti. Emniyet cihazı, daktiloda yazılan düz metnin, çarklardan şifrelenmesi sonrası gelen şifreli metni yine şifreli sinyal olarak yansıtmıştı ve Scherbius, II.Dünya Savaşı’nın en büyük kahramanı olacak cihazı icat etmişti.

Enigmanın en zayıf yönü ise daktiloda yazılan girdi metnindeki harfler ile şifrelenmiş çıktı metninde ki harflerin aynı olmamasıydı. Örnek verecek olursak daktiloda a harfleri yazıldığında şifrelenmiş metinde de a harfleri ile şifrelenmiyordu. Her harfin şifresi başka bir harfti. Enigmanın bu zayıf yönü, yazımızın devamında bahsedeceğimiz Alan Turing ‘in şifreleri daha kolay şekilde kırmasına kolaylık sağlayacaktı.

Enigmanın Kullanımı

Enigma, seri üretime geçtiğinde yoğunluk olarak askeri kurumlarca kullanılıyordu. Enigma’nın kısa bir süre sonra sadece askeri kurumlarca kullanılması amacıyla özel bir modeli de üretilmiştir.

1939 yılında başlayan II. Dünya Savaşı 1945 yılına kadar sürecekti. Almanya önderliğindeki Mihver Kuvvetleri, neredeyse tüm devletlerin müttefik olduğu Müttefik Kuvvetlerine karşı savaşıyordu. Mihver Kuvvetlerin önderi olan Nazi Almanya’ sının en büyük gücü ise Schebius’un icat ettiği enigmayı kullanmasıydı. Nazi Almanya’sının enigmadan gönderdiği şifreli mesajları, Müttefik Ülkelerin önderleri İngiltere ve ABD bir türlü çözemiyordu. İngiltere ordusu, enigmadaki şifreleri çözmekte kararlıydı ve bu kararlığı sonrası İngiltere’de ki kripto analizci (şifreli metin çözen) matematikçileri toplamıştı.

Alan Turing’in Enigma Şifrelerini Çözmesi

İngiliz Matematikçi ve Kriptlolog Alan Turing, II. Dünya Savaşı sıralarında ABD’de ki çalışmasını tamamlayarak İngiltere ‘ye dönmüştü. İngiltere’ye döner dönmez görevli hükümet tarafından enigmanın ürettiği şifreli metinleri kırmak için kurulan ekibin başına getirildi.

Alan Turing ve ekibinin tüm çalışmalarına rağmen enigmadan çıkan bir şifreli metnin insan eliyle çözümü neredeyse 1 ay sürmekteydi. Alan Turing, enigma şifrelerinin insan eliyle çözülemeyeceğine kendisini ikna ederek şifreleri çözecek makine yapmak için çalışmalara başlamıştı. Alan Turing yaptığı çalışmalar sonucunda enigmadan çıkan şifreli metinleri çözecek olan Bombe ismini verdiği makineyi icat etmişti. İlk denemeler olumlu sonuçlanmıştı. Sonraki denemelerde de başarılı olunması sonrası İngiliz ve Amerikan ordusu, Nazi Almanya’sının koordine olmak için kullandığı şifreli metinleri Alan Turing’in yaptığı Bombe makinesi sayesinde çözümlüyorlardı ve Alman ordusunun savaşta yapacağı tüm saldırılar deşifre olmuştu.

II. Dünya Savaşı’nın seyri enigmanın çözümlenmesi sonrası birden değişmişti. Almanya önderliğinde Mihver kuvvetleri savaşı kaybetmişti. Savaş sonunda ise Adolf Hitler intihar etmiştir. Alan Turing icat ettiği şifre kırıcı Bombe makinesi ile savaşın iki sene daha erken bitmesini sağladı ve bir nevi yaklaşık 14 milyon insanın hayatını kurtardı.

Alan Turing ve Savaş Sonrası Hayatı

II.Dünya Savaşı İngiltere’nin içerisinde bulunduğu Müttefik Kuvvetlerince kazanılmıştı. Savaş sonrasında enigmanın başında olduğu kripto analiz ekibi dağıtıldı. Alan Turing’in ekibiyle yaptığı çalışmalar sırasında eşcinsel olduğunun ortaya çıkması İngiliz ordusu içerisindeki üst rütbeli komutanlarına tepkisini çekmişti. Alan Turing, eşcinsel olması sebebiyle hayatının çoğunda toplum tarafından dışlanmıştı. Toplumun bu dışlaması Turing’i depresyona soktu ve psikolojisinin bozulmasına sebep oldu. Turing toplumun dışlamasına daha fazla dayanamadı ve 1954 yılında rivayet odur ki içerisine zehir enjekte ettiği elmayı ısırarak intihar etmesi sonucu ölmüştür.

Yıllar içerisinde, günümüzde kullanılan yapay zeka düşüncesinin atası olan Turing unutulmuştu. Ta ki 1977 yılına kadar. 1977 yılında Apple tasarımcısı Robb Janof, eşcinselliği anımsatan gökkuşağı rengindeki bir kısmı ısırılmış olan elma simgesi ile Apple logosunu tasarlamıştır. Bir konuşmasında Robb Janof tasarladığı logoyu geçmişte eşcinsel olması sebebiyle toplum tarafından dışlanarak zehir enjekte ettiği elmayı ısırarak intihar eden Alan Turing’e ithaf ettiğini açıklamıştır.