En Çok Okunanlar

Fareler Neden Deneylerde Kullanılır?

Günümüz de Tıbbi deneylerin neredeyse tamamında deney fareleri kullanılmaktadır. Hepimiz az çok şu haber girişlerine alışkınızdır aslında ‘’ Fareler üzerinde bilim adamlarının yaptığı deneyde şu bulundu bu bulundu ‘’diye. Yıllarca bu konunun tartışması sürse de herhangi bir değişiklik olmamaktadır. 1947 yılında Amerikalı Etolog olan John Calhoun’un farelerin davranışını izlemesiyle bilim alanında deney farelerine ilgi başlamıştır. Peki denek olarak neden fareler kullanılır? Bunun birkaç cevabı var elbette.

İnsanlar Üzerinde Deney Yapılmasının Yasaklanması

İnsanlar üzerinde deney yapılması ilk olarak 1947 yılında Nürnberg Kodeksi olarak hazırlanan belge ile yasaklanmıştır. Yine bu belgede farklı olarak 1964 te Helsinki de 18. Dünya Tıp Birliği insanların denek olarak kullanılmasını kesin bir dille yasaklayan Helsinki Bildirgesini yayınlamıştır. Bu iki belgeye yazının sonundaki linklerden ulaşabilirsiniz.  İnsanların denek olarak kullanılmasının yasak olması birde, 16 Aralık 1966 tarihinde yayınlanan Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Sözleşmenin 7. Maddesinde ‘’ Hiç kimse işkenceye ve ya zalimane , insanlık dışı, veya onur kırıcı muamele veya cezaya maruz bırakılamaz. Ayrıca hiç kimse , serbest, iradesi olmadan tıbbi veya bilimsel bir deneye tabi tutulamaz ‘’ şeklinde belirtilmiştir. Ülkemizde ise Türk Ceza Kanunundaki 90. Madde de yer alan Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar bölümünde insan üzerinde deney yapmanın cezaları belirtilmektedir.

Denek Olarak Neden Fareler Kullanılır?

İnsanlar denek olarak kullanılmayacağı için bilim adamları ise 1947 yılındaki Calhoun un farelerin davranışlarını incelediği deneye dayanarak fareleri denek olarak kullanmaya başlamışlardır. Fareler küçük canlılar olması sebebiyle laboratuvarlara da son derece uygundur. Düşünsenize büyük ve yırtıcı hayvanlar denek olarak kullanıldığını, düşünmesi bile insanı ürkütmektedir. Farelerin denek olarak kullanılmasının bir diğer sebebi ise farelerin yaklaşık olarak 3-4 ayda bir yavruladığı ve her yavrulamadan 10-15 arasında yavru fare elde edilmesidir. Yeni doğan fareler ise hastalıksız olarak doğması da deneylerde fareleri cazip kılmaktadır. Kısaca farelerin üretimi basit ve diğer canlılara göre de ucuz yolludur.

Denek olarak farelerin kullanılmasının en etkin sebebi ise farelerin genetiklerinin insanların genlerine %90 oranında benzemesidir. Yine farelerin genleri kolay bir şekilde değiştirilebilmektedir  ve değiştirme işleminde farelere DNA ekleme işlemi de yapılmaktadır. İşte bu sebeplerden ötürü bilim dünyası yapılan deneylerde fareleri denek olarak kullanmaktadır.

Yararlanılan Kaynaklar :

Nürnberg Kodeksi : https://history.nih.gov/research/downloads/nuremberg.pdf

Helsinki Bildirgesi : http://www.journalagent.com/aot/Helsinki_Decleration_tur.pdf

Bilimfili – “Deneylerde Neden Fare Kullanılır?”

http://bilimfili.com/deneylerde-neden-fare-kullanilir/