En Çok Okunanlar

Sıfır Rakamının Bulunuşu ve Harezmi’nin Hayatı

Sıfır rakamının bulunuşu ve Harezmi’nin Hayatı nı hiç merak ettiniz mi? Bu yazımız da 0’ın bulunuşunu ve onun aritmetik işlemler de kullanılmasını sağlayan cebirin babası olarak bilinen Harezmi’nin hayatını konu edindik.

0 Rakamının Bulunuşu

( Sıfır rakamının ilk sembol hali)

Sıfır kelimesi, Arapçada değeri olmayan anlamında kullanılan ‘’ sıfr ’’ kelimesinden türetilmiştir. 0 sembolü ise Hintçede ilk olarak boş anlamında olan ‘’sunya’’olarak kullanılmıştır. Sembol şeklinde ilk kez Mısırlılar M.Ö 3000 ‘li yıllarda kullanılmıştır. Mısırlılar’ın  sıfırı kullanışı günümüzdekinden çok farklı olmuştur. Sıfır’ı sembolik bakımdan, günümüzdeki haline en yakın olarak kullananlar ise M.Ö 700-500 lü yıllar arasında Babilliler’dir. Çapraz şekilde iki paralel çizgi olarak sembollemişlerdir.

0 rakamını, matematik alanında rakam kabul ederek kullanan ilk isim ise M.S 632 yılında Hindistan içerisinde yaşayan matematikçi ve gök bilimci olan Brahmagupta’dır. Brahmagupta, 0 rakamını matematik ve gök bilimlerinde kullanılan açı hesaplamaları gibi bir çok işlemde kullanmıştır.

0 rakamının günümüzde gibi kullanılmasını sağlayan kişi ise cebirin babası olarak bilinen Harezmi’dir. Harezmi, Hindistan’da yaşadığı dönemlerde, Brahmagupta’nın matematik çalışmalarından çokça kez etkilenmiştir. Bu etkileşimlerinden en büyüğü ise sıfır rakamını geliştirerek 0’dan 9 a kadar olan ve aritmetik işlemlerde kullanılan rakamları bulmasıdır. Harezmi, Brahmagupta’nın bulduğu sıfırın kullanım alanını geliştirmiştir. Bu geliştirme Harezmi’yi cebirin babası yapmıştır. Harezmi, 0 rakamının herhangi bir sayıya bölünüp tanımsız sonuç vermesinin bulan bilim adamıdır.

Avrupa’da yaşayan insanlar, 0’ın kullanımı için 1200’lü yılları bekleyecektir. Avrupa’da 0’ı ilk bulan kişi ise, Floransalı Leonardo Fibonacci’dir. Fibonacci’nin bu bulunuşu, Floransa yöneticilerini memnun etmemiştir. Nedeni ise 0’ın ilk bulanların Araplar olduğu inancıdır ve 1299 yılında 0 sayısının kullanımı, Araplardan alındığı sebebiyle yasaklanmıştır.

Harezmi’nin Hayatı ve Eserleri

(Cebir Kitabından bir sayfa)

Harezmi, Harizm bölgesinde bulunan Hive şehrinde 780 yılında İranlı bir ailede doğmuştur. Harezmi’nin tam ismi, Ebu Cafer Muhammed bin Musa el-Harezmi’dir. Harezmi’nin ailesinin İran kökenli olması ve doğduğu dönemlerde , İran şehrinde henüz Müslümanlık inancı tam olarak yayılmaması sebebiyle Harezmi’nin gençlik yıllarında Zerdüşt olduğu iddia edilmektedir. Harezmi’nin yazdığı el-Cebir isimli kitabında sürekli olarak Allah inancı ve din sözlerden bahsetmesi ise onun Sünni bir Müslüman olduğunu bizlere göstermektedir. Harezmi’nin Zerdüşt olduğu iddialarını da çürütmektedir.

Harezmi çocukluğunda da matematik ve gök bilimlerine meraklı olduğu tarihçilerce belirtilmektedir. Harezmi, gençlik yıllarını tamamladığı Hindistan’dan 800 lü yılların başında,  Müslümanların İran’ı fethetmesi sonrasında bilim ve kültür merkezi haline gelen Bağdat şehrine göç etmiştir. Harezmi’nin çoğu çalışmasını ise 805-833 yıllarında arasında Bağdat’da bulunduğu dönemlerde geliştirmiş ve tamamlamıştır.

Harezmi ’nin Bağdat’a göç etmesi sonrasında kendisinden ve ilminde sıkça söz ettirmiştir. Harezmi’nin ismini duyan Halife el-Memun, kendi inşa ettirdiği Bilgelik Evi’nde matematik ve gök bilimi üzerinde çalışmalarına devam etmesi amacıyla Harezmi’yi davet etmiştir. Harezmi bu daveti kabul ederek Bilgelik Evi(Beytül Hikme) de çalışmalarına devam etmiştir. Harezmi, burada yaptığı çalışmalar sonucunda yine Halife El-Memun’un teşvik etmesi sonrasında 820 yılında ‘’El- Kitab’ul Muhtasar fi’l Hesab’il Cebri ve’l Mukabele’’ ismini verdiği cebir kitabını yazmıştır. Harezmi’nin bu kitabı şu anda Viyana Saray Kütüphanelerinde sergilenmektedir. Bu kitabı yazması sonrasında ise Saray Kütüphanesinin yöneticisi olmuştur.

(kaynak: mühendistan.com)

Harezmi’nin Cebir kitabında anlattığı en büyük buluşu ise 0-9 arasındaki rakamları ve bu rakamların sembollerini bulmasıdır. Bu rakamları bulmakla kalmayan Harezmi, rakamlarla birlikte aritmetik işlemleri yapmayı ve ilk algoritmayı da bulmuştur. Harezmi, gök bilimlerinde yaptığı çalışmalar sonrasında 830 yılında Bilgelik Evinde, 70 bilim adamı ile birlikte Dünya Haritası’nı da çizmiştir. Harezmi 850 yılında Bağdat şehrinde hayata gözlerinin yummuştur.

Matematik ile ilgili eserleri
  • El- Kitab’ul Muhtasar fi’l Hesab’il Cebri ve’l Mukabele
  • Kitab al-Muhtasar fil Hisab el-Hind
  • El-Mesahat
Astronomi ile ilgili eserleri
  • Zîc-ul Harezmî
  • Kitab al-Amal bi’l Usturlab
  • Kitab’ul Ruhname
Coğrafya ile ilgili eserleri
  • Kitab surat al-arz
Tarih ile ilgili eserleri
  • Kitab’ul Tarih

Yararlanılan Kaynaklar;

http://ankaraozelders.info/sifir-rakamini-kim-buldu/

https://www.tech-worm.com/sifir-rakamini-kim-buldu-sifir-nasil-bulundu/

http://www.wikizeroo.net/index.php?q=aHR0cHM6Ly90ci53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvSMOicml6bcOu